1. Giriş
Kıdem tazminatının hesaplanması ve ödenmesi, işten ayrılan işçilerin en çok merak ettiği konuların başında gelir. Tazminat tutarının nasıl belirleneceği, hangi ücret kalemlerinin dikkate alınacağı, devlet tarafından belirlenen tavan tutarın etkisi ve işverenin tazminatı ne zaman, nasıl ödemesi gerektiği soruları sıklıkla gündeme gelmektedir.
Bu yazıda; kıdem tazminatının nasıl hesaplandığı, brüt ücretin ve kıdem süresinin belirlenmesi, 2025 yılı dâhil olmak üzere son yıllara ait tavan tutarlar, asgari ücretli için örnek hesaplamalar, vergilendirme ve kesintiler, ödeme şekli, gecikme hâlinde uygulanacak faiz oranı ile zamanaşımı süresi hakkında açıklamalara yer verilecektir.
2. Kıdem Tazminatı Nedir?
A. Kıdem Tazminatı Nedir?
Kıdem tazminatı, belirli bir süre boyunca aynı işverenin bir veya birden fazla iş yerinde çalışmış olan işçinin, iş sözleşmesinin belirli nedenlerle sona ermesi durumunda işveren tarafından ödenen bir tazminat türüdür. Bu tazminat, işçinin çalıştığı her tam yıl için, son brüt ücret üzerinden hesaplanır ve işçinin iş yerindeki hizmet süresi dikkate alınarak ödenir.
B. Kıdem Tazminatı Alma Şartları Nelerdir?
Kıdem tazminatına hak kazanabilmek için işçinin en az bir yıl süreyle aynı işverenin bir veya birden fazla iş yerinde çalışmış olması gerekmektedir. Ayrıca, kıdem tazminatına hak kazanabilmek için iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız bir nedenle feshedilmesi, işçinin haklı bir nedenle istifa etmesi, emeklilik, askerlik hizmeti veya kadın işçinin evlilik nedeniyle işten ayrılması gibi belirli durumların mevcut olması şarttır.
Kıdem tazminatı alma şartlarını detaylı olarak ele aldığımız Kıdem Tazminatı Alma Şartları Nelerdir? başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz.
3. Kıdem Tazminatının Hesaplanması
Kıdem tazminatı, işçinin çalıştığı her tam yıl için 30 günlük brüt ücret üzerinden hesaplanır. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır. Bu nedenle, kıdem tazminatının hesaplanması için işçinin kıdem süresi ile 30 günlük brüt ücretin belirlenmesi gerekmektedir.
A. Kıdem Süresinin Belirlenmesi
Kıdem tazminatının hesaplanması için öncelikle işçinin kıdem süresinin belirlenmesi gerekir. Kıdem süresi işçinin, işyerinde çalışmaya başladığı tarihte başlar. İş sözleşmesinin sona erdiği tarihte kıdem süresi sona erer. Kıdem süresinin yıl, ay ve gün olarak tam olarak belirlenmesi gerekmektedir.
Kendi isteğiyle işten ayrılan işçilerin kıdem ve ihbar tazminatı alıp alamayacaklarını anlattığımız Kendi İsteğiyle İşten Ayrılan Tazminat Alabilir Mi? isimli yazımıza göz atabilirsiniz.
B. Brüt Ücretin Belirlenmesi: Kıdem Tazminatına Esas Ücret
Kıdem tazminatının hesaplanması, işçinin işten ayrıldığı tarihteki ücreti üzerinden yapılır. Bu ücret, işçinin eline fiilen geçen ücret değildir. Sigorta primi ve vergiler gibi kesintiler yapılmadan önceki ücrettir. Bu ücrete, işçiye işverence sağlanmış olan para veya para ile ölçülmesi mümkün sözleşmeden veya kanundan doğan menfaatler de ilave edilir. Ancak bu menfaatlerin işverence düzenli olarak sağlanmış olmaları gerekmektedir. Geçici menfaatler bu kapsamda sayılmamaktadırlar. İşçiye düzenli olarak sağlanmış öğle yemeği, servis, yakacak gibi yardımlar bu menfaatler arasında değerlendirilir.
Kıdem Tazminatı Tavanı 2025
Kıdem tazminatı tavanı, işçinin çalıştığı her yıl için hesaplanan kıdem tazminatının belirli bir üst sınırını ifade eder. Bu tavan, işçilere ödenecek kıdem tazminatının yıllık miktarının ne kadar olabileceğini belirler. Kıdem tazminatı tavanı, devlet tarafından Ocak ve Temmuz aylarında olmak üzere yılda iki kez güncellenmektedir. Tavan miktarı, devlet memurlarının bir hizmet yılı sonunda alabilecekleri en yüksek emeklilik ikramiyesi üzerinden hesaplanır.
Kıdem tazminatı hesaplanırken işçinin çalıştığı her tam yıl için 30 günlük brüt ücret esas alınır. Ancak, işçinin brüt ücretinin yüksek olması durumunda, bu brüt ücret üzerinden hesaplanan kıdem tazminatı, belirlenen tavanı aşamaz. Örneğin, işçinin yıllık brüt ücreti, tavanı aşarsa, kıdem tazminatı hesaplamasında tavan miktarı kullanılır.
01.01.2025-30.06.2025 tarihleri arası kıdem tazminatı tavanı, 46.655,43 TL’dir. Kıdem tazminatı tavanı, 01.07.2024-31.12.2024 tarihleri arası için 41.828,42 TL’dir. İş sözleşmesi hangi tarihte sona ermişse kıdem tazminatı tavanı olarak o tarihteki tavan tutarı esas alınır.
Son beş yılın kıdem tazminatı tavanı tutarları şu şekildedir:
- 01.01.2024-30.06.2024 : ₺ 35.058,58
- 01.07.2023-31.12.2023 : ₺ 23.489,83
- 01.01.2023-30.06.2023 : ₺19.982,83
- 01.07.2022-31.12.2022 : ₺15.371,40
- 01.01.2022-30.06.2022 : ₺10.848,59
- 01.07.2021-31.12.2021 : ₺8.284,51
- 01.01.2021-30.06.2021 : ₺7.638,96
- 01.07.2020-31.12.2020 : ₺7.117,17
- 01.01.2020-30.06.2020 : ₺6.730,15
- 01.07.2019-31.12.2019 : ₺6.379,86
- 01.01.2019-30.06.2019 : ₺6.017.60
C. Asgari Ücretlinin 1 Yıllık Kıdem Tazminatının Hesaplanması
İşverence işçiye düzenli olarak sağlanmış yemek, ulaşım, yakacak gibi menfaatler brüt ücrete dâhil edilmeksizin, yalnızca asgari ücret üzerinden yapılan hesaplamalar sonucunda işten ayrılma tarihlerine göre asgari ücretlinin 1 yıllık kıdem tazminatı tutarı aşağıda yer almaktadır:
- 01.01.2025-31.12.2025 : ₺26.005,50
- 01.01.2024-31.12.2024 : ₺20.002,50
- 01.07.2023-31.12.2023 : ₺13.414,50
- 01.01.2023-30.06.2023 : ₺10.008,00
- 01.07.2022-31.12.2022 : ₺6.471,00
- 01.01.2022-30.06.2022 : ₺5.004,00
- 01.01.2021-31.12.2021 : ₺3.577,50
- 01.01.2020-31.12.2020 : ₺2.943,00
- 01.01.2019-31.12.2019 : ₺2.558,40
4. Kıdem Tazminatında Vergilendirme ve Kesintiler
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 25. maddesinin birinci fıkrasının yedinci bendinin (a) alt bendine göre kıdem tazminatı, gelir vergisinden muaftır. Bu nedenle, kıdem tazminatından gelir vergisi ödenmez. Ancak, kıdem tazminatı tavanını aşan tutarda yapılan kıdem tazminatı ödemelerinde, tavanı aşan kısım gelir vergisine tabidir. Kıdem tazminatından sadece damga vergisi kesintisi yapılır ve bu oran binde 7,59’dur.
Kıdem tazminatından sigorta primi kesintisi yapılmamaktadır. Zira 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 78. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre kıdem tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödemeler sigorta primine esas kazanca tabi tutulmaz.
Damga vergisi, kıdem tazminatının toplam brüt tutarı üzerinden hesaplanır ve bu tutardan kesilir. Örneğin, brüt kıdem tazminatı tutarı 40.000,00 TL olan bir işçiden 303,60 TL damga vergisi kesilir ve işçiye ödenecek net tutar 39.696,40 TL olur.
5. Kıdem Tazminatının Ödenme Zamanı, Şekli ve Zamanında Ödenmemesi Hâli
A. Kıdem Tazminatının Ödenme Zamanı ve Şekli
Kıdem tazminatı, işçinin iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte peşin olarak ödenmelidir. İş sözleşmesi sona erdiğinde, işveren, işçiye hak ettiği kıdem tazminatını derhal ödemekle yükümlüdür. Ancak, işçi ile işveren anlaşarak kıdem tazminatının taksitler hâlinde ödeneceğini kararlaştırabilirler. İşçinin böyle bir anlaşma yapma zorunluluğu bulunmamaktadır. Kıdem tazminatı, işçiye nakit olarak ödenir.
B. Kıdem Tazminatının Zamanında Ödenmemesi Hâli
Kıdem tazminatının zamanında ödenmemesi durumunda, işveren, gecikme süresi için bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz oranında gecikme faizi ödemekle yükümlüdür. Bu faiz, işçiye yapılacak kıdem tazminatı ödemesine eklenir. Faizin başlangıç tarihi, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihtir.
6. Kıdem Tazminatı Zamanaşımı
25.10.2017 tarihinden sonra sona eren iş sözleşmelerinden doğan kıdem tazminatları için zamanaşımı süresi beş yıldır. Bu tarihte ve öncesinde sona eren iş sözleşmelerinden doğan kıdem tazminatları için ise zamanaşımı süresi on yıldır. Ancak, 25.10.2017 tarihinde ve öncesinde sona eren iş sözleşmelerinden kaynaklanan kıdem tazminatlarında, zamanaşımının henüz dolmamış kısmı beş yıldan uzun ise bu kıdem tazminatları için de beş yıllık zamanaşımı süresi uygulanmaktadır.
İş davalarında arabuluculuk süreciyle ilgili detaylı bilgi edinmek için internet sitemizde yer alan İş Davalarında Arabuluculuk başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz.
Bizimle iletişime geçebilirsiniz
Büromuz tarafından sunulan iş hukuku alanındaki hizmetlerden yararlanmak veya bu hizmetler hakkında detaylı bilgi almak isterseniz, bizimle e-posta veya telefon yoluyla iletişime geçebilir ya da iletişim bölümünde yer alan formu doldurabilirsiniz.